از کجا بدانیم حیوانی که می بینیم، یک مار است؟

شما مارها را دوست دارید یا از آن ها بدتان می آید؟ تا به حال از نزدیک مار دیده اید؟ در طبیعت یا در باغ وحش؟ بسیاری از مردم معتقدند مارها ترسناک و چندش آور هستند؛ به ویژه اگر آزاد باشند! اما مسئولان باغ وحش ها معتقدند بخش مارها یکی از جذاب ترین قسمت های مرکزشان برای بازدید کنندگان است.

خلاصه آن که، چه از مارها خوشتان بیاید چه بدتان، آن ها ویژگی های جالبی دارند که بخشی از آن ها را در این مطلب برایتان توضیح خواهم داد.

از کجا بدانیم حیوانی که می بینیم، یک مار است؟

به نظر شما سؤال پیش پا افتاده ای است و شکل و قیافه مارها واضح تر از این حرف ها است! حتما می گویید هر حیوانی که دست و پا نداشته باشد، کرمی شکل و روی بدنش از پولک پوشیده شده باشد، یک مار است. اما کار به همین سادگی ها هم نیست. چون برخی از مارمولک ها نیز درست مانند مارها دست و پا ندارند و بدنشان از پولک پوشیده شده است. شما اگر این مارمولک ها را ببینید، چگونه آن ها را از مارها تشخیص می دهید؟ یک راهش این است که ببینید زبان آن ها دوشاخه است یا خیر (مارها زبانشان دوشاخه است).

اگر چشمشان تنها پلک پایین را داشت، هم می توانید مطمئن شوید که یک مار است. اسکلت مارها و مارمولک ها نیز با هم متفاوت است مارها استخوان سینه، لگن و دست و پا ندارند. البته به جز مارهای خانواده های بوآ و مارهای کرمی شکل که هنوز آثاری از دست و پا در اسکلتشان باقی مانده است.

راستی! آیا می دانستید مارها بین 100 تا 400 و برخی حتی بیشتر از این تعداد دنده دارند!

مارها چقدر بزرگ یا کوچک هستند؟

برخی از مارها مانند بوآها بسیار بزرگ هستند و برخی آن قدر کوچک هستند که با کرم اشتباه گرفته می شوند. طول بزرگ ترین مار دیده شده در دنیا 4/11 متر و طول کوچک ترین مار دیده شده 15 سانتی متر است.

اکثر مارها طولی بین 25 تا 150 سانتی متر دارند. تا جایی که مشاهده و مطالعه شده است، بزرگترین مارهای ایران 2 متر طول دارند و کوچک ترین آنها چند سانتی متر بیشتر طول ندارد.

مارها در کجا زندگی می کنند؟

مارها در همه جای دنیا به جز در دو قطب شمال و جنوب، ایسلند، ایرلند و نیوزیلند وجود دارند. مارها هم مانند بقیه موجودات زنده در جایی زندگی می کنند که آب و هوا، غذا، شرایط محیطی و امنیت آن جا برایشان مطلوب باشد. مارها مناطق آرام و ساکت را برای زندگی ترجیح می دهند. مارها را از نظر محل زندگی می شود به دو گروه کلی مارهای زمینی (خشکی) و مارهای دریایی (آب شور) تقسیم نمود.

مارهای دریایی به هیچ وجه در خشکی نمی توانند زندگی کنند. البته برخی از آن ها گاهی به ساحل می آیند اما زیاد از آب دور نمی شوند.

مارهای دریایی را می توان از روی دم پهنشان شناخت. مارهای زمینی هم اغلب در بیابان ها، دشت ها، کوهستان ها، لابه لای بوته ها، زیر تخته سنگ ها، داخل حفره ها، روی درخت ها و گاهی در باتلاق ها و یا آب رودخانه ها زندگی می کنند.

اغلب مارهای زمینی شناگران ماهری هستند و می توانند مدت نسبتاً زیادی در زیر آب بمانند، به همین دلیل برخی از این مارها را با مارهای آبی اشتباه می گیرند.

آیا باید از همه مارها ترسید؟

سه گروه مار در دنیا وجود دارد، مارهای غیر سمی، مارهای سمی و مارهای نیمه سمی. تعداد انواع مارهای سمی و نیمه سمی بسیار بسیار کم تر از مارهای غیر سمی است. با دانستن برخی خصوصیات می توان مارهای سمی را از مارهای غیر سمی تشخیص دد.

البته برای افراد مبتدی که برای اولین بار با یک مار رو به رو می شوند، بررسی این ویژگی ها کمی سخت است؛ زیرا مارها معمولاً با دیدن انسان وحشت می کنند و در جایی مخفی می شوند و یا برعکس با در آوردن صدای فِش فِش یا هیس هیس و انجام حرکات خاص انسان را می ترسانند و برای حفظ جان خود انسان را می گزند (البته برخی از مارهایی که مانند مارهای سمی حالت تهاجمی به خود می گیرند، صدا در می آورند، گردن خود را پهن می کنند و ...

درواقع مارهای غیر سمی هم هستند که برای نجات جان خود ادای مارهای سمی را در می آورند. شما مارهای سمی هم خانواده با افعی را از روی سر مثلثی یا گوشه دارش که از پولک های کوچک پوشیده شده است، مردمک چشم عمودی و دم کوتاهش می توانید بشناسید. مارهای سمی هم خانواده کبرا هم سری هم اندازه بدن و درامتداد آن دارند. سر این نوع مارها از پولک های مشخص و یا قرینه که با شکل پولک های بدن متفاوت است، پوشیده شده است. مردمک چشم مارهای کبرا گرد یا بیضی و دم آن ها نسبتاً بلند است و تمامی مارهای دریایی که در آب های شور زندگی می کنند، سمی هستند.

مارها چه می خورند؟

همه مارها گوشت خوارند. طبق تحقیقاتی که انجام شده، حتی یک مار هم پیدا نخواهید کرد که از گیاهان تغذیه کند. مارها بسته به جثه و قد و قواره خود غذاهای مختلفی می خورند، از تخم پرندگان و مارمولک های کوچک گرفته تا گوزن های بزرگ.

اتصال استخوان های فک و دهان مارها با ما متفاوت است، مارها با این شکل دهان و فکشان می توانند لقمه های بسیار بزرگ تر از هانشان را به راحتی قورت دهند. نداشتن جناق سینه و تعداد دنده های بالا که در ماهیچه ها حرکت آزاد دارند، به قورت دادن لقمه های بزرگ تر از دهان کمک می کند.

چرا مارها زبان خود را مرتب بیرون می آورند؟

قدرت بینایی مارهای روز گرد (که زمان فعالیتشان در طول روز است)، به نسبت شب گردها بهتر است.

البته این مارها اجسام متحرک را بهتر از اجسام ثابت تشخی می دهند. گفته می شود که قدرت شنوایی مارها نیز تنها به شنیدن صداهای بم محدود است. درواقع مارها پرده گوش ندارند و استخوانی که در سایر خزندگان ارتعاش های صوتی را از پرده گوش انتقال می دهند، به آرواره زیرین آن ها وصل است، به همین دلیل مارها نسبت به صداهای موجود در فضا تقریباً کر هستند ولی در عوض ارتعاش هایی که از طریق زمین انتقال پیدا می کند، مانند صدای پا را به خوبی تشخیص می دهند.

زبان دو شاخه مارها عضوی از بدن آن هاست که ضعف دیگر حواس این حیوان را جبران می کند.

مار با زبان خود مولکول های شیمیایی داخل هوا را تجزیه می کند و از همین طریق محل طعمه، دشمن و یا ... را تشخیص می دهد.

جلوی پوزه مارها شکافی وجود دارد که آن ها از طریق آن بدون آن که دهانشان را باز کنند، زبانشان را به سرعت خارج و داخل می برند.

مارها چگونه صدا در می آورند؟

مارها برای تولید صدای فِش فِش یا هیس هیس، ابتدا هوا را در شش های خود ذخیره می کنند و سپس با فشار بیرون می دهند.

برخی از مارها هم علاوه بر این کار با مالیدن پولک هایشان به هم این صدا را کامل می کنند.

در ایران چه مارهایی زندگی می کنند؟

در کشور ما هفتاد و دو گونه (نوع) مار زندگی می کند که شصت و سه گونه از آن ها زمینی و نُه گونه دیگر دریایی هستند که تنها در آب های شور جنوب ایران زندگی می کنند. از این تعداد حدود بیست و پنج گونه سمی و یا نیمه سمی هستند.

برای دانستن اطلاعات بیشتر و دقیق تر درباره مارهای ایران می توانید کتاب مارهای ایران،نوشته مرحوم دکتر محمود لطیفی که توسط انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست چاپ شده است را مطالعه کنید.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:14 عصر | نظرات دیگران()

جانور وحشی که اهلی شد

اسب

اسب، اولین جانور وحشی بود که به‌دست انسان، اهلی شد. امروزه تعداد اسب‌های وحشی، بسیار کم است. بسیاری از اسب‌هایی هم که وحشی نامیده می‌شوند، همان اسب‌های اهلی هستند که رم کرده‌اند و وحشی شده‌اند.

ارزش اسب، در قدرت و سرعت زیاد آن نهفته‌ است، ولی اسب‌های اولیه، جانورانی کوچک و شبیه به سگ بودند و شکل زندگی آنها با اسب‌های امروزی، بسیار متفاوت بود.

اسب آبی

اسب‌های آبی، جانورانی عظیم‌الجثه هستند که در آفریقا زندگی می‌کنند. این جانوران، برخلاف اسمشان، به خانواده خوک‌ها و گراز‌ها تعلق دارند. در بین تمام جانوران روی خشکی، تنها فیل از این جانور بزرگتر است.

اسب‌های آبی، در نزدیکی رودخانه‌ها و دریاچه‌ها زندگی می‌کنند. آنها شناگران خوبی هستند و بیشتر وقت خود را درون آب می‌گذرانند.

اسب‌های آبی، با وجود آرواره‌های بسیار وحشتناک‌شان، حیواناتی گیاه‌خوار هستند. آنها بیشتر در میان علف‌ها و خزه‌های درون آب، به چرا مشغول هستند و معمولا شب هنگام، برای تغذیه به کنار ساحل می‌آیند.

اسب‌های آبی، چنانچه مورد اذیت قرار نگیرند، حیوانات بی‌خطری هستند؛ در غیر این‌صورت، با ضربه‌هایی که با استفاده از عاج‌های آرواره پایینی خود وارد می‌کنند، حمله‌های خطرناکی می‌کنند.

چشم‌های اسب آبی، در بالای سرش قرار گرفته‌اند؛ بنابراین، این جانور می‌تواند در حالی که بدنش زیر آب است، مراقب اطراف باشد. اسب آبی می‌تواند، بدون اینکه برای تنفس به سطح آب بیاید، تا 10 دقیقه زیر آب بماند.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:13 عصر | نظرات دیگران()

اختاپوس

درحدود 50 نوع اختاپوس وجود دارد. آنها نرم تنانی هستند که در دریا زندگی می کنند. کلمه اختاپوس، به معنای هشت پاست اما شاخک های این جانور را بازو، می نامند.

بیشتر اختاپوسها، به اندازه ی مشت دست هستند، بازوهای انواع بسیار بزرگ آنها به 9 متر هم می رسد. اندام های مکنده ی بازوی اختاپوس، ماهی یا سایر طعمه ها را محکم می گیرند و سپس شاخک های اختاپوس، قربانی رابه سوی دهان می برند. این اندامها، همچون منقار پرندگان، محکم و نوک تیز هستند.

اختاپوس،خود را درون شکاف ها و غارهای اعماق آب، پنهان می کند و برای یافتن غذا، در بستر آب به جستجو می پردازد.

دو چشم بزرگ این جانور، دائما مراقب دشمن است و درصورت احساس خطر، با پاشیدن مایعی مرکب مانند، دشمن را گیج می کند. این مایع مرکبی، همچون ابر، درون آب غوطه ور می شود. اختاپوس قادر است در حالی که به ظاهر قسمت جلو را هدف گرفته، از روزنه هایی که در قسمت پشت بدنش قرار دارد، آب را با فشار زیاد به سمت عقب، بپاشد.

اختاپوس،با هوشترین جانور درمیان بی مهرگان است. این حیوان را می توان آموزش داد تا راه خود را در مسیرهای پر پیچ و خم بیابد و نیز مواردی همچون باز کردن چوب پنبه ی ظرفهای شیشه ای را که درون آن، غذا باشد، یاد بگیرد.

مردم برخی از کشورها، به ویژه کناره های دریای مدیترانه،به طور منظم از غذا هایی با گوشت اختاپوس تغذیه می کنند.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:12 عصر | نظرات دیگران()

خرس ایرانی زیبا و باشکوه

خرس قهوه‌ای

خرس قهوه‌ای حیوانی است بزرگ و تنومند که طول بدنش ممکن است به 2 متر و وزن آن به 480 کیلوگرم برسد. خرس قهوه‌ای سرپهن، پوزه‌ی کوتاه و گوش نسبتا کوچک و راست و گردی دارد. هم‌چنین چشم این نوع خرس نسبتا کوچک و گردن آن کوتاه و کلفت است. دست‌ها و پاهای خرس قهوه‌ای بلند و کلفت است. پاهای خرس‌ها از دست‌هایشان بلندتر است دم خیلی کوچک خرس‌ها در زیر موها مخفی شده است. بدن خرس قهوه‌ای از موهای انبوه و زیر و بلند پوشیده شده است. رنگ موها از قهوه‌ای تیره تا قهوه‌ای زرد و خاکستری تغییر می‌کند. گاهی لکه‌ی کوچکی با رنگ روشن در سینه‌ی خرس دیده می‌شود.

.

محل زندگی و تغذیه

خرس قهوه‌ای در نواحی جنگلی کوه‌های البرز و کوه‌های زاگرس زندگی می‌کند. تعداد آنها در سال‌های اخیر بسیار کم شده است. خرس‌ها از غذاهای مختلف گیاهی و حیوانی تغذیه می‌کنند غذای اصلی خرس‌ها را قسمت سبز گیاهان، میوه‌ها، حشرات و مهره‌داران کوچک تشکیل می‌دهد. آنها به لانه‌های زنبور عسل و کندوهای آنها دستبرد می‌زنند و عسل می‌خورند. خرس‌ها ممکن است با شکستن شاخه‌ی درخت‌ها و خراب کردن کشتزارها خساراتی به بار آورد.

تولید مثل- توله‌ها اوایل تا اواسط زمستان، زمانی که خرس ماده در لانه دوران خواب زمستانی را می‌گذراند، متولد می‌شوند. بچه‌ها بعد از یک ماه چشم باز می‌کنند. ابتدا رشد آنها خیلی کند است و بعد از این که از لانه بیرون آمدند، به سرعت رشد می‌کنند.

خواب زمستانی

زمستانی در خرس‌ها به ارتفاع و آب و هوای محل زندگی آنها بستگی دارد. خرس‌ها در نقاط کم ارتفاع و گرم ممکن است اصولا خواب زمستانی نداشته باشند. خرس‌ها قبل از خواب زمستانی غذای زیادی می‌خورند و لایه‌ی ضخیمی از چربی در زیرپوست آنها ذخیره می‌شود. معمولا با ریزش اولین برف خرس‌ها داخل لانه مستقر می‌شوند هنگامی که لانه به وسیله‌ی برف کاملا پوشیده می‌شود، فقط سوراخ کوچکی لانه‌ی آنها را به محیط خارج مربوط می‌سازد.

پراکندگی در ایران- خرس قهوه‌ای در ایران در نواحی جنگلی کوه‌های البرز و زاگرس زندگی می‌کند و در خراسان، آذربایجان، کرمانشاه، لرستان، کردستان، همدان و اصفهان دیده شده است.

پراکندگی جهانی

در اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، ترکیه، عربستان، ایران و آمریکای شمالی گزارش شده است.

خرس‌ها در گروه پستانداران و در رده‌ی گوشت‌خواران قرار دارند. خرس‌های موجوداتی شگفت‌آور، زیبا و با شکوه‌اند که در چرخه‌ی حیات نقش مهمی دارند. خرس‌ها جانورانی بزرگ تنومند و قوی‌اند.

خرس‌ها در هر دست و پای خود پنج انگشت دارند و با کف پاهای خود روی زمین قرار می‌گیرند. خرس‌ها در رنگ‌های مختلفی هستند.

خرس‌ها شامل نوع‌های مختلفی مانند: خرس ‌قهوه‌ای، خرس قطبی، خرس ‌سیاه خرس پاندا و ... هستند. بسیاری از ما با شنیدن نام خرس می‌ترسیم اما این تصور درستی نیست. خرس‌ها حیوانات بزرگ و قدرتمند اما بی‌آزار و بامزه‌ای هستند که اگر نترسند و توسط انسان اذیت نشوند، به هیچ وجه به انسان حمله نمی‌کنند و خطری ندارند.

در ایران هم دو نوع خرس سیاه و خرس‌ قهوه‌ای زندگی می‌کنند که در میان خرس‌ها با فایده محسوب می‌شوند و متاسفانه نسل آنها در حال انقراض است. برای دفاع از این دو جانور باشکوه ابتدا باید با این دو حیوان آشنا شوید.

خرس سیاه آسیایی

محل زندگی

این خرس‌ها بیشتر در کشورهای جنوب شرقی آسیا زندگی می‌کنند و هر چه به سمت غرب آسیا بیابیم، تعدادشان کمتر می‌شود. جمعیت کوچکی از این خرس‌ها در جنوب شرقی ایران در استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان زندگی می‌کنند. این خرس‌ها به آب‌ و هوای گرم علاقه دارند و به همین دلیل در مناطقی از آسیا که آب و هوای گرم‌تری دارد، زندگی می‌کنند.

اندازه و جثه

خرس سیاه آسیایی به نسبت خرس‌های دیگر دنیا جثه‌ی متوسطی دارد. بدن آنها از موهای سیاه‌رنگ پوشیده شده است و بر روی سینه‌شان موهای سفید رنگی دارند که مانند گردن‌بند است. خرس‌های سیاه‌ آسیایی نیز مانند خرس‌های دیگر، درست مانند انسان‌ها با کف پایشان راه می‌روند و ردپایشان روی خاک شبیه ردپای انسان است. آنها دم بسیار کوچکی دارند؛ درست مانند خرس‌های دیگر.

تغذیه

خرس‌های سیاه آسیایی گیاه خوارند. آنها از بخش‌های مختلف گیاهان تغذیه می‌کنند؛ مانند دانه‌های مختف، تمشک، میوه‌های درختان، خرما و ...

خانواده و شیوه‌ی زندگی

توله خرس‌های سیاه اغلب در زمستان به دنیا می‌آیند. توله خرس‌های تازه به دنیا آمده خیلی کوچک‌اند و وزن بسیار کمی دارند؛ چیزی در حدود 300 گرم! شیر خرس‌های مادر پر از مواد غذایی است و به همین دلیل توله خرس‌ها برای سیر شدن و تامین مواد غذایی مورد نیازشان هر بار نیاز به خوردن مقدار زیادی شیر ندارند.

عامل تهدید نسل خرس‌های سیاه آسیایی

تعداد خرس‌های سیاه آسیایی در ایران و دیگر مناطق محل زندگیشان کم شده است و اگر از آنها حفاظت نشود. به‌طور کامل از بین خواهند رفت. یکی از دلایل مهم از بین رفتن این خرس‌ها شکار آنها توسط انسان است.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:10 عصر | نظرات دیگران()

جهان ماهیان

قسمت دوم

قسمت اول و سوم

در قسمت قبل گفتیم همه ماهی ها به طبقه حیواناتی تعلق دارند که ما به‌ آنها جانوران خونسرد می‌گوییم و این حیوانات دارای ستون فقرات هستند ماهیان با سایر جانوران خونسرد که در زیر آب زندگی می‌کنند و به‌جای شش از آبشش استفاده می کنند فرق دارند، اکنون می خواهیم در ادامه شما را بیشتر با نوع زندگی این آبزیان آشنا کنیم:

چشمان یک ماهی روی سطح سرش مسطح است و پوزه‌اش نشان می‌دهد که می‌تواند بخوبی سینه آب را بشکافد. باله‌های ماهی می‌تواند آب را که در مقابلش قرار دارد جابجا و بسوی جلو حرکت کند. باله‌ها در دو سوی بالای بدن ماهی قرار گرفته‌اند . سطح بدن ماهی پر از پولک است.

یک ماهی با تکان دادن دمش شنا می‌کند و در انتهای دم خود پارویی دارد. دم ماهی در عقب بدن واقع شده و پارو به ‌آن چسبیده است وقتی ماهی می‌خواهد به سرعت شنا کند دمش را به سرعت به ‌این طرف و آن طرف حرکت می‌دهد، باله‌هایی در بالا و پشت و وسط تنه ماهی همچنین زیر دم که در حقیقت شبیه تیرک ته کشتی است که آنرا از غرق شدن مانع می‌شود، قرار دارد. به‌ همین سبب ماهی را بسوی بالا و راست و حتی در خط مسیر قرار می‌دهد. این باله‌ها گاهی برای حرکت آرام بسوی جلو به کار می‌روند.

باله‌های سینه در پیش بردن و به جلو راندن ماهی کمک می‌کند و گاهی شنای حقیقی صورت می‌گیرد، اما بیشتر ماهیان تعادل خود را با این باله‌ها حفظ و حتی ترمز و کنترل می‌کنند.

یک ماهی هنگام تنفس آب‌ را به‌ دهان فرو می‌برد و از دستگاه تنفسی مخصوص خود عبور می‌هد و از شکاف‌ها و سوراخ‌های دستگاه تنفسی - درست در عقب سر - بیرون می‌دهد. خون درست زیر پوست نازک قرار دارد. همانطور که آب از دستگاه‌‌های تنفسی عبور می‌کند، اکسیژن را از آب می‌گیرد و داخل خون می‌شود. سطح‌ دستگاه تنفسی ماهی چین‌ها و تاهای پرمانند دارد. و اکسیژن بیشتری می‌تواند بگیرد. چون آب از سوراخ‌های دستگاه ششی عبور می‌کند، در حرکت بدن ماهی بسوی جلو نیز کمک می‌کند. در حقیقت نمونه ساده‌ای از جت است که به سمت جلو رانده می‌شود همانطور که در قایق‌ها و هواپیما‌های جت مورد استفاده واقع می‌شود.

یک ماهی دستگاه دیگری مربوط به‌ شنا در داخل بدنش دارد. یک کیسه بلند غشاء نقره‌ای به‌ نام بادکنک شنا که در طول روده ماهی قرار دارد. این بادکنک از هوا پر و خالی می‌شود. و هر ماهی در اعماق مختلف، این کیسه را مورد استفاده قرار می‌دهد، هنگامی‌که بادکنک پر است ماهی بسوی بالا و سطح آب می‌آید، اگر بخواهد دوباره به پایین برود مقداری هوا را از بادکنک بیرون می‌دهد و ماهی به‌ آسانی قادر به‌ شنا در اعماق پایین خواهد بود.

برخی ماهی‌ها از ماهی‌های دیگر تغذیه می‌کنند یا جانوران کوچکتر مثل کرم‌ها و میگوها و یک‌ ‌نوع حلزون را و یا شبیه آنها را می‌خورند. ماهیان دیگر گیاهان و جانوران میکروسکپی نزدیک سطح آب ‌را می‌خورند.

این مخلوقات پلانکتون Plankton نامیده می‌شوند و غذای بسیاری از ماهیان را پلانکتون‌ها تشکیل می‌دهند. ماهیان دیگر سبزی و برخی دیگر روییدنی‌های دریا را می‌‌خورند. پلانکتون‌ها نیز غذای خود را از موجودات ریزتر دریایی می‌گیرند. خلاصه اینکه ماهیان بزرگتر ماهیان کوچکتر را می‌خورند. اردک‌ ماهی با دندان‌های بلند و تیز و عریض خود به ‌زندگی ادامه می‌دهد. گرگ رود جنوب آمریکا دندان‌های تیز به بلندی تیغ سلمانی دارد. پیرانکا، با اینکه ماهی بزرگی نیست ولی دسته‌ای از آنها با هم می‌توانند به ‌یک خوک مرده که میان آب افتاده حمله کنند و گوشت آنرا در یک آن بخورند.

پولک‌هایی (شبیه سفال پشت‌بام) بدن ماهیان را پوشانیده است. در برخی مثل مارماهی پولک‌هایش خیلی ریز است و این‌طور به‌نظر می‌رسد که اصلا پولک ندارد. در ماهیان دیگر شبیه استروژن‌ها پولک‌ها بزرگتر است و بدن ماهی گویی پوشیده از زره و لباس رزم است. پولک ممکن است سن ماهی را برای ما باز گوید. همانطور که نگاه کردن به حلقه‌های مقطع چوب و درخت، سن آن را معین می‌کند. در زمستان، هنگامی‌که غذا کم است. پولک‌ها به‌ کندی رشد می‌کنند و حلقه‌ها خیلی با فاصله هستند. در تابستان پولک‌ها به‌ سرعت رشد می‌کنند و حلقه‌ها خیلی بهم نزدیکتر است.

یک ماهی معمولی شبیه شاه ماهی به صورت گروهی زندگی می‌کند یا دسته‌ای چند باهم به‌ سر می‌برند.

در یک زمان معین از سال وقت تخم ریزی است. ماهیان ماده تخم‌هایشان را به‌ آب می‌ریزند و نرها تخم‌ها را بارور می‌کنند. تخم‌ها در ته دریا یا روی شن می‌مانند و والدینشان آنها را نگهداری و مراقبت می‌کنند. تخم شاه ماهی می‌درخشد. ماهیانی که تخم‌هایشان را ترک می‌کنند و از آنها مراقبت به عمل نمی‌آورند باید بیشتر از چند نوبت تخم‌گذاری کنند. چه هر بار تعداد بسیار فراوانی از آنها پیش از اینکه نوزادها از تخم در آیند خورده می‌شوند هر ماهی ماده شاه ماهی در حدود 50000 تخم در یک سال می‌گذارد ماهی روغن 6000000 و یک نوع ماهی پهن 9000000 و ماهی لینگ 15000000 تخم در سال می‌گذارند. همه والدین از تخم‌ها مراقبت به عمل نمی‌آورند، بلکه برخی ماهی‌ها تقریبا بعد از بیرون آمدن از تخم نگهداری و مواظبت آنها را عهده‌دار می‌شوند.

در بسیاری از انواع ماهی‌ها والدین برای مدتی از فصل، نگهبانی و مواظبت از تخم‌ها را به عهده می‌گیرند و بچه‌ای را که از تخم بیرون آمده مواظبت می‌کنند.

برخی ماهی‌ها لانه‌هایی می‌سازند و علف‌های بلند یا سایر گیاهان آبی را مثل مواد ساختمانی در ساختمان لانه بکار می‌برند.

برخی ماهی‌ها شبیه کره ماهی تخم‌هایش را در اطراف توده‌ها می‌گذارد و یکی از والدین معمولا ماهی نر از تخم‌ها مراقبت و محافظت می‌کند.

برگرفته از کتاب دائره المعارف مصور برای کودکان و نوجوانان

ادامه دارد ...

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:9 عصر | نظرات دیگران()

جهان ماهی ها

آخرین قسمت

قسمت اول و دوم

در دو قسمت قبلی مطالبی را درخصوص نوع زندگی و تغذیه ماهی ها بیان کردیم، گفتیم که ماهی ها در طبقه جانوران خونسرد قرار دارند، چند نوع از آنها را نیز نام بردیم و از نحوه زندگی و تکثیر آن ها برای شما صحبت کردیم.

حال در این قسمت می خواهیم شما را با رنگ ماهی ها، طول عمر و سرعت حرکت آنها در آب آشنا کنیم:

رنگ ماهیان

ماهیان رنگ‌های گوناگون دارند و معمولا رنگ‌ ها به قصد حفاظت آنها از شر دشمنان می‌باشد. بیشتر خانواده‌های ماهی‌ها معمولا رنگ‌های تیره دارند، مثل شاه ماهی، با این رنگ آنها بهتر قادر به حفظ خودشان در برابر چنگال دشمن هستند و بهتر می توانند خود را در میان صخره‌ها و زیر گیاهان دریایی، پنهان ‌کنند. در همه ماهیان رنگ‌ ها معمولا در فصل تخم‌ گذاری روشن ‌تر می‌شود. برخی ماهی‌ ها در موقع تخم ‌گذاری رنگی می‌شوند که این روشنی رنگ در جنس ماده ظهور می‌کند و انتظار می رود برای حفظ جان خود از شر دشمن باشد. ماهیان نقاط گرمسیری، رنگارنگ‌ تر از سایر نقاط و اغلب به رنگ‌های محیط خود هستند.

ماهیان جزیره مرجان، رنگ‌های خیلی روشن دارند به طوری‌ که تشخیص آنها از مرجان‌های درخشنده دشوار است. این قابلیت در بیشتر ماهی ‌ها و جانوران دیگر که خود را شبیه محیط خود در می‌آورند وجود دارد که به آن سازش و انطباق با محیط گفته می‌شود. سازش با محیط ، گاه در شکل بدنی جانور نیز تغییراتی می‌دهد. یک اسب دریایی که در آبهای استرالیا زندگی می‌کند پوست خود را به رنگ یا رنگ‌های اطراف خود در می‌آورد تا خویش را از دشمن پنهان کند. همچنین ماهیان خود را حتی بصورت تکه ‌ای از جلبک و علف دریایی در می‌آورند. ماهیانی که در دریای سازگار و در توده بزرگی از جلبک، در اقیانوس اطلس جنوبی زندگی می‌کنند، می‌توانند خود را به صورت جلبک از لحاظ شکل و رنگ در آورند.

بزرگترین ماهی شناخته شده وال شارک است که در نواحی مداری به سر می‌برد و 50 پا یا بیشتر طول بدن این ماهی است و چیزی در حدود چند تن وزن دارد. شگفت‌آور به نظر می‌رسد که خوراک این جانوران غول‌آسا پلانکتون‌ها هستند. آنها دارای دندان های متعددی می‌باشند که اندازه شان بزرگتر از سر یک سنجاق است. بزرگترین ماهیان و جانوران گوشتخوار دریایی، دندان‌های سه گوش تیز و نازک آبی دارند.

ماهیان چقدر عمر می‌کنند

پاسخ به این سوال مشکل است. عمر ماهی سفید فقط یکسال و در دیگر ماهی‌ها افسانه ‌گونه است. یک‌ نوع ماهی کول باکپور تا 150 سال عمر می‌کند. این طول عمر قدری اغراق آمیز است اما ماهی کول باکپور 50 تا 60 سال عمر می‌کند.

سرعت

تندترین شناوران، شمشیر ماهی است که 60 مایل در ساعت سرعت دارد. جالب است وقتی که با حداکثر سرعت سایر ماهیان مقایسه شود. شارک آبی 27 مایل تا 25مایل و استیکل بک 7‌ مایل سرعت دارد.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:9 عصر | نظرات دیگران()

از روزی که بشر بر سطح کره زمین پا گذاشت، همواره به عنوان بخشی از طبیعت سایر موجودات زنده، درگیر بوده است. در این میان، جانوران جایگاه ویژه ای داشته اند و نقاشی های روی دیوار غارهای بشر اولیه شاهد این ادعاست. پس ما هم این بار به سراغ دنیای اسرارآمیز جانوران رفتیم تا یک بار دیگر از تنوع شگفت انگیز آنها لذت ببریم، این شما و این هم خواندنی هایی کوتاه ولی واقعی از دنیای جانوران:

* بعضی از انواع کک ها می توانند تا 130 برابر قدشان به هوا بپرند. برای مقایسه، مانند آن است که یک انسان بالغ با قد 180 سانتی متر، در جا بتواند 234 متر به هوا بپرد!

* واحد اندازه گیری صدا «دسی بل» است و یک نهنگ آبی می تواند صدایی با قدرت 188 دسی بل ایجاد کند. برای درک بزرگی این صدا، بد نیست بدانید که صدایی با این شدت، بلندترین صدایی است که یک موجود زنده می تواند ایجاد کند و در زیر آب از فاصله 850 کیلومتری شنیده می شود.

* قورباغه های سمی جنگل های آمریکای جنوبی و آمریکای مرکزی، مهلک ترین سم جهان را در بین جانوران، در بدن خود می سازند. جالب تر این که جانوران اطرافشان نیز از این حقیقت به خوبی آگاه اند و هیچ گاه هوس شکار آنها را نمی کنند.

* ملخ های صحرایی، حشره هایی هستند که در شرایط خاص، در گله های بسیار بزرگ چند میلیونی به جست و جوی غذا می روند و هر گیاهی را در مسیر خود می خورند و هیچ چیز باقی نمی گذارند، یک گله بزرگ در هنگام پرواز، برای چند دقیقه آسمان را می پوشاند و جلوی تابش نور خورشید را به طور کامل می گیرد و باعث می شود که تاریکی همه جا را فرا بگیرد.

* قحطی اولین پیامد حمله ملخ صحرایی در هر منطقه ای از دنیاست.

* قدرت عضله پای ملخ هزار بار بیشتر از عضله پای انسان در همان وزن و اندازه عضله ملخ است.

* شامپانزه تنها جانوری است که خودش را در آینه می شناسد و با جانور دیگری از نوع خودش اشتباه نمی گیرد.

* ستاره دریایی تنها جانوری است که با وجود پرسلولی بودن و نیاز به مرکز عصبی کنترل اندام، اصلاً مغز ندارد.

* قلب میگو درون سرش قرار دارد.

* کانگورو اگرچه پاهایی قوی دارد و به سرعت می تواند بدود، ولی به هیچ وجه عقب عقب نمی تواند راه برود.

* علت قدرت شنوایی زیاد گربه ها وجود 32 ماهیچه در هر گوش آنهاست که می توانند گوششان را به طرف منبع صدا بچرخانند.

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:8 عصر | نظرات دیگران()

پلاتی پوس

 

پلاتی پوس جانور عجیبی است. این جانور، جزو گروه کوچکی از جانوران به نام پستانداران تخمگذار است. این گروه از جانوران دارای برخی از صفات مشترک خزندگان و پستاندارانند. پلاتی‌پوس دارای دمی شبیه به دم بیدستر، منقاری شبیه به منقار اردک و پاهایی پرده‌دار است. مثل خزندگان تخمگذار است؛ اما مثل پستانداران به نوزادان خود شیر می‌‌دهد.

 

پلاتی‌پوس‌ها از خرچنگ دراز، میگو، کرم، قورباغه و ماهی‌های کوچک تغذیه می‌کنند. یک پلاتی‌پوس باید هر روز به اندازه وزن خود غذا بخورد پلاتی پوس ماده برای تخم گذاشتن، لانه‌ای در انتهای دالان زیرزمینی خود درست می‌کند. او یک تا سه تخم می‌گذارد و سپس دهانه دالان را برای جلوگیری از ورود شکارچیان می‌بندد.

پلاتی پوس در استرالیا و تاسمانی زندگی می‌کند و مثل سمور آبی، در دالان‌های زیرزمینی زندگی و در آب شکار می‌کند.

پلاتی پوس، پوستی خزدار شبیه به سمور آبی دارد؛ حتی دم پهن آن نیز از پوست خزدار پوشیده شده است.

پلاتی‌پوس دارای دمی شبیه به دم بیدستر، منقاری شبیه به منقار اردک و پاهایی پرده‌دار است

هنگام شنا کردن از دست‌های پارو مانندش برای حرکت و از پاها و دمش بیشتر برای حفظ تعادل استفاده می کند.

پلاتی‌پوس از منقار حساس و لاستیک مانند خود برای جست‌وجوی غذا در گل‌های کف رودخانه‌ها و دریاچه‌های محل زندگی خود استفاده می‌کند. پلاتی‌پوس‌ها از خرچنگ دراز، میگو، کرم، قورباغه و ماهی‌های کوچک تغذیه می‌کنند. یک پلاتی پوس باید هر روز به اندازه وزن خود غذا بخورد

 

 

محدوده جغرافیایی : محدوده جغرافیایی Ornithorhynchus anatinus محدود به مناطق استرالیای شرقی و تاسمانی است.

زیستگاه : از ارتفاع 1000 متری تا عمق 5 متری

پلاتی پوس های منقار اردکی در رودخانه ها، مرداب ها، جویبارها زندگی می کنند. آنها مناطقی با سواحل شیب دار که شامل ریشه گیاهان، گیاهان معلق و نیزارها ست را ترجیح می دهند. رودخانه ها وجویبارها معمولاً کمتر از 5 متر عمق دارند. شواهدی مبنی بر زندگی کردن آنها در زیستگاه های آبی با ارتفاع بیش از 1000 متر در دست است.

 

توصیف ظاهری :

وزن : بین 8/0 تا 5/2 کیلوگرم؛ بامیانگین k g 52 / 1

طول : بین mm 390 تا mm 600 ؛ با میانگین 465

میزان متابولیک پایه :cm3 468 اکسیژن در ساعت (میانگین)

پلاتی پوس منقار اردکی یکی از سه گونه مونوترم هاست. این گونه ها به خاطر تخم گذاری از دیگر پستانداران متمایزند. آن ها یک مجرا دارند که از طریق آن تخم گذاری می کنند و همچنین مواد زاید مایع و جامد را از طریق آن دفع می کنند. پلاتی پوس ها باریک و کشیده اند، رنگ خز آنها از قهوه ای تا قهوه ای تیره در سطح پشتی و قهوه ای تا نقره ای در سطح شکمی تغییر می کند. منقارهای شبیه به اردک و دم های مسطح و گسترده ای مانند سگ های آبی دارند.

سوراخ ها ها بینی روی سطح منقار جای گرفته و چشم ها و گوش های آن ها در دو طرف سر قرار دارد. دست ها و پاهای کوتاه دارند، کف پاهای عریان دارند. هر پا از 5 انگشت تشکیل شده که شامل یک ناخن پهن برای پاهای جلویی و پنجه های نوک تیز برای پاهای عقبی است.

نرها ازماده ها بزرگترند و دو غده سمی دارند که به مهمیزهای پاهای عقبی متصل است. ماده ها غده های شیری دارند اما پستان ندارند. نوزادان دندان شیری دارند در حالی که بزرگترها صفحه های کوبنده دارند. جوانترها کوچکتر از بزرگتر ها هستند. بعد از زمستان میزان چربی بدن در آن ها کاهش می یابد.

تولید مثل یک بار در سال در اواخر زمستان یا پاییز، 1 تا 3 نوزاد، 17 روز دوره بارداری، 3 تا 4 ماه زمان از شیر گرفتن، زمان بلوغ جنسی 2 سال (برای ماده) و 5/1 سال برای نرها.

پلاتی پوس نر رفتارهای جفت گیری را از خود نشان می دهد اما جفت گیری بستگی به میل ماده دارد. جفت گیری فصلی است و با میزان جمعیت تفاوت می کند. نر و ماده پلاتی پوس یکدیگر را در هنگام شنا کردن لمس می کنند. نر دم ماده را با منقار خود می گیرد و اگر ماده میلی به جفت گیری نداشته باشد، سعی می کند با شنا کردن از دست نر فرار کند. اگر به جفت گیری رغبت داشته باشد، در کنار نر می ایستد و به نر اجازه می دهد تا دوباره دم او را بگیرد.

درصد بیشتری از زخم های پوستی در نرها نسبت به ماده ها وجود دارد که می تواند نشان دهنده جنگ بین نرها در طی فصل جفت گیری باشد.

ماده های جوان تا 4 سالگی تولید مثل نمی کنند. پلاتی پوس های ماده لانه هایی می سازند که در آن از نوزادان محافظت و پرستاری می کنند. در طول دوره هایی که تا باز شدن تخم ها می انجامد، ماده با فشار دادن تخم ها به شکمش توسط دم به باز شدن آن ها کمک می کند. این دوره 6 تا 10 روز طول می کشد. پلاتی پوس منقار اردکی معمولاً 2 تا 3 تخم می گذارد. نوزاد پلاتی پوس در حالی که دندان در دهان دارد به دنیا می آید و از شیر مادر تغذیه می کند.به زودی دندانهای نوزاد میریزد و به جای آن از تکه های سفت و شاخی کناره های منقار خود استفاده می کند.

طول عمر :

بیشترین طول عمر در طبیعت 12 سال

میانگین طول عمر در اسارت 6/22 سال

رفتار :

پلاتی پوس ها معمولاً منزوی و گوشه گیرند به خصوص نرها. اگر مناطق نرها با یکدیگر هم پوشانی داشته باشد، آن ها زمان گشت زنی خود را تغییر می دهند تا با هم برخورد نکنند.

محدوده خانه :

محدوده خانه بین 37/0 تا km 7 تغییر می کند. پلاتی پوس هایی که در جویبارها زندگی می کنند محدوده بزرگتری نسبت به پلاتی پوس هایی که در برکه یا آبگیر زندگی می کنند، دارند.

برقراری ارتباط :

پلاتی پوس ها صداهایی تولید می کنند اما نقش این صداها ناشناخته است.

عادات غذایی :

پلاتی پوس منقار اردکی در جویبارها و دریاچه ها از بی مهرگان آبزی استفاده می کند. آن ها همچنین میگو، تخم های ماهی و ماهی کوچک می خورند. پلاتی پوس شبها به شکار کرم خاکی، حشرات آبی و خرچنگ آب شیرین می پردازد ودر روز بیشتر در لانه خود که در زیر گل ولای پنهان است بسر می برد.

صیادی :

شکارچیان این جانور، انسان ها، روباه ها و سگ ها همچنین مارها، پرندگان شکارچی و مارماهیان بزرگ است.

نقش در اکوسیستم :

اطلاعات کمی در این باره وجود دارد. اگر چه با شکار بی مهرگان دریازی، نقش مهمی در زنجیره غذایی نهرها و جویبارها بازی می کنند.

اهمیت اقتصادی برای انسان : ماهی قزل آلا شکار می کند که یک منبع غذایی انسانی است. در جهان تنها پستاندار زهردار پلاتی پوس است.غده های زهری اش نزدیک رانهایش قرار دارد و زهر را از طریق مجرایی به سیخکهای پای عقب حیوان می فرستد.آن ها می توانند در صورت تحریک شدن با زهر خود به انسان صدمه بزنند. پلاتی پوس ها توسط تجار پوست شکار می شدند و از پوست آن ها کلاه، کفش می ساختند. اما در سال 1912 شکار پلاتی پوس ممنوع شد.

 

 

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در سه شنبه 9/12/90 و ساعت 4:5 عصر | نظرات دیگران()

http://ashgh.vcp.ir/

دانلود جدید ترین آهنگ ها ی روز دنیا

سریال های جدید دنیا

اخبار جدید روز دنیا

نرمفزارات جدید و رایگان و غیر رایگان

سریتال های ایرانی و خارجی

عکی بازیگران

فقط و فقط در لولو موزیک

بهترین چت روم دنیا لولو چت فقط و فقط در

http://ashgh.vcp.ir/

 نوشته شده توسط سید علی شریفی در دوشنبه 1/12/90 و ساعت 10:47 صبح | نظرات دیگران()